Joods Maastricht

Website van de Joodse Gemeente Maastricht

Wat zit er achter mijn telefoontje?

iporRCE

 

In het deel van de Thora dat aanstaande sjabbat in alle Traditionele Synagogen
ter wereld wordt gelezen staat dat Moshe de Thora uitlegde voordat het Joodse
volk het land Israel zou binnentrekken (dewarim 1:5). En onze verklaarders
vertellen ons hiermee dat bedoeld wordt dat de Moshe de Thora vertaalde in
zeventig talen, overeenkomstig de zeventig volkeren waaruit de wereld bestaat.
Een mooie verklaring, maar eigenlijk totaal onbegrijpelijk. Nagenoeg iedere
Jood sprak toch Hebreeuws en voor die paar enkelingen die de taal niet machtig
waren, moest het hele volk daaronder lijden? Een van de lessen die we hieruit
halen is dat welke taal je ook spreekt en ongeacht je woon- of verblijfplaats, de
lessen uit de Thora zijn er voor eeuwig, voor ieder en voor alle omstandigheden.

Toen de vertaling van de Thora in het Grieks verscheen, eeuwen later, ‘viel er
een duisternis over de wereld’. Wat was er aan de hand? Waarom duisternis?
Omdat een vertaling altijd kan resulteren in een niet beoogde verklaring met alle
gevolgen van dien. Sommige woorden of gedachten laten zich niet vertalen.
Neem bijvoorbeeld de vertaling van ‘sjabbat’ met rustdag. Klopt die vertaling?
En als die vertaling juist is betekent het dan dat alles waarvan ik moe word niet
is toegestaan want het valt onder de verboden ‘werkzaamheden’?

 

De reinheidwetten worden vaak gekoppeld aan schoon en vies, terwijl het daarmee
totaal niet van doen heeft. En het beruchte ‘oog om oog, tand om tand’ heeft nog
nooit binnen het Jodendom letterlijk bestaan.
En daarom viel er een duisternis over de wereld toen de vertaling door een

aantal grote Joodse Geleerden klaar was. De vertaling was zeker perfect, maar
een vertaling kan leiden tot een niet beoogde verklaring en dat is gevaarlijk.

Maar waarom heeft Moshe dan wel vertaald? Vertaling kan toch leiden tot
(verkeerde) verklaring? Wat was het verschil tussen de vertaling van de
Geleerden en de vertaling van Moshe?

Tussen Moshe en de Geleerden bestond er niet echt een verschil! Klopt, maar
het verschil zat in de opdrachtgever. De directe opdrachtgever van Moshe was
G’d. De opdrachtgever van de Geleerden was de Griekse koning Talmi. Met
andere woorden: wie of wat is de bron!

Of dichter bij huis vertaald: wat is de drijfveer van de schrijver. Sla de krant
open en lees een kop. Mijn dagboek, dat dagelijks verscheen op Facebook en
elders, onder de kop “Onverwachte inval door Handhavers” trok een gigantisch
lezerspubliek, duizenden. Het kan zijn dat de inhoud boeide, maar of het
desbetreffende dagboek inderdaad zo aansprekend was weet de lezer pas na
afloop van het lezen van het hele stuk. Een pakkende kop prikkelt en lokt. Als er
een saaie kop boven een artikel prijkt, dan krijgt het artikel minder aandacht!

Maar desondanks zijn vertalingen van groot belang en daarom kreeg Moshe van
G’d de opdracht om te vertalen.

We zitten nu in Negen Treurdagen die volgende week eindigen met Tisja Be’av,
de negende van de maand Aw. Op 9 Aw werd de Tempel in Jeruzalem verwoest.
Begin van het ballingschap waarin we ons helaas nog steeds bevinden. Een van
de aanleidingen die geleid heeft tot de verwoesting van de Tempel was het
gebrek aan onderling respect en het gebrek aan eenheid. Hoe ontstaat eenheid?

In deze moeizame coronatijd heerst er veel eenzaamheid. Sommigen van ons
zien het zelfs af en toe niet meer zitten. Hoe reageer ik op de ander die behoefte
heeft aan contact? Als ik bel loop ik het risico dat ik precies het verkeerde zeg.
Als ik niet bel blijft de ander zich eenzaam voelen.

G’d gaf duidelijk aan Moshe de opdracht om te vertalen, ondanks het risico van
een onjuiste verklaring. Maar cruciaal blijft wel de vraag wie de opdrachtgever
is. Met andere woorden: als ik bel met in mijn hart een negatieve bijbedoeling,
bel dan niet. Want zo’n telefoontje zal ergernis en verdriet opwekken. Maar als
ik mij richt tot de medemens vanuit oprecht gemeende belangstelling, dan breng
ik licht, ondanks de corona-eenzaamheid.

Moge er spoedig een eind komen aan deze nare periode en aan het totale
ballingschap waarin we ons nog steeds bevinden, zodat de komende meest
trieste dag op de Joodse kalender, 9 Aw, omgevormd zal zijn tot een grote Jom
Tov waarop we het einde van het al veel te lange durende ballingschap zullen
vieren.

 

Binyomin Jacobs, opperrabbijn

Erev sjabbat Dewarim 5780

 

 

 

 

Inter Provinciaal Opper Rabbinaat

Postbus 7967, 1008 AD Amsterdam T 020 3018495 E Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Het Rabbinaat omvat: Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel, Gelderland, Flevoland,

Noord-Holland (m.u.v. Amsterdam), Utrecht, Zeeland, Noord-Brabant, Limburg