In Tjerkacci is het altijd Poerim!

iporRCE

 

 

 

In Tjerkacci, Oekraïne, werd ik enige maanden geleden geconfronteerd met een tafereel dat ik niet licht zal vergeten. Ik was verbaasd en verbijsterd. Dit kan toch niet de bedoeling zijn, was mijn primaire gedachte. En als ik niet toevallig op een later moment mijn afkeuring had kenbaar gemaakt, zou ik ook nu nog vol onbegrip zijn over de wijze waarop rabbijn Axelrod zijn sjoeldienst organiseert. Naar sjoel gaan moet een eigen keuze zijn. Het beste is wanneer iemand eigener beweging komt voor de dienst. Maar het is ook prijzenswaardig als een gemeentelid de dienst bijwoont met als voornaamste doel om het minjan in stand te houden. Hij komt dan meer voor de ander als voor zichzelf. Maar in beide situaties komt hij en heeft daarvoor duidelijk gekozen.

 

Maar in Tjerkacci leek het allemaal een beetje anders te gaan: om precies 8:30 uur zaten de veelal oudere mannen netjes op hun vaste plaats voor het ochtendgebed. Poerim 57802Ze hadden allen de gebedenboeken voor zich, droegen allen taliet (gebedsmantel) en tefillin (gebedsriemen), zoals dat hoort bij het ochtendgebed van een gewone werkdag. Het was allemaal perfect georganiseerd. Terwijl rabbijn Axelrod, een ver familielid van mijn echtgenote, voorging in de dienst, leek het alsof een van de oude mannetjes de aanvoerder was, want op zijn aanwijzing zeiden allen op het juiste moment het “ameen” en andere teksten die hardop en gezamenlijk worden uitgesproken.Nog niets mis mee, hoor ik u denken. Zo dacht ik ook. Tot mij ter ore kwam dat al deze oude mannetjes betaaldwerden om naar sjoel te komen! Ik wist niet wat ik hoorde. Ik was perplex. Waar zijn we mee bezig, hoorde ik mezelf afvragen. Is dit de bedoeling van een minjan? Ik moest denken aan een bekende Engelse uitdrukking: rent a crowd, figuranten bij een toneelstuk als decorum of als zaalvulling. Ja, ze zeiden allen braaf op aanwijzing van de aanvoerder/dirigent het ‘ameen’, maar Poerim 57803ik hoorde even geen spontaniteit meer. Hoewel: ze deden wel braaf mee! Het leek bijna vrijwillig. Bijna vrijwillig, want ze werden dus betaald om minjan te komen maken. Ingehuurde minje-mannen. Ik vroeg me bijna ironisch af of ze vóór de sjabbat betaald werden voor hun ‘werk’ tijdens de sjabbat-dienst, of na afloop van de sjabbat, na het ‘werk’ dus, want werken is op sjabbat niet toegestaan!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Poerim 57804Na enige tijd kwam ik er echter achter dat mijn zienswijze volledig verkeerd was. Ja, per keer aanwezigheid en meedoen werden ze betaald. Maar waarvoor eigenlijk en waarom? Rabbijn Axelrod, de rabbijn van de huurlingen, aan wie ik mijn onbegrip had kenbaar gemaakt, legde het bijna verontschuldigend uit: Stuk voor stuk waren deze minje-mannen schrijnend arm. En dus heeft de rabbijn een baan voor ze gevonden: minjeman! Iedere ochtend van 8:30 –9:15 uur. Om 9:15 uur kwamen er ook dames en voor iedereen stond een gezond en voedzaam ontbijt klaar. Het leek op een maaltijd in een personeelsrestaurant. Armoede, armoede! Maar de rabbijn wilde zijn armen geen aalmoes geven van de armenbedeling, hij wilde geen vernedering! En dus een salaris en een personeelsmaaltijd! In Tjerkacci lijkt het iedere dag Poerim: ieder dag een (feest)maaltijd (seoedat Poerim), een paar keer per maand een voedselpakket om mee naar huis te nemen. Iedere ochtend worden de gemeenteleden geconfronteerd met hun identiteit, want ze krijgen ook nog een korte sjioer (rol van Esther)tijdens het ontbijt. Alleen tsedaka, het geven aan de armen (matanot la’evjonim), vindt daar nooit plaats. De rabbijn weigert zijn straatarme gemeenteleden tsedaka, een aalmoes, te geven. De armen zijn medewerkers. Ze worden ingehuurd en bedelen bestaat daar niet.Het ‘Ameen’ klinkt mij nog dagelijks als muziek in de oren: dit is echte tsedaka!

 

 

 

 

 

 

Nog vele jaren Poerim! Lechajim!Poerim 57805

Binyomin Jacobs,Poerim 5780

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Inter Provinciaal Opper RabbinaatPostbus 7967, 1008 AD Amsterdam T 020 3018495 F 020 3018491 E Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. Rabbinaat omvat: Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel, Gelderland, Flevoland, Noord-Holland(m.u.v. Amsterdam), Utrecht, Zeeland, Noord-Brabant, Limburg