Joods Maastricht

Website van de Joodse Gemeente Maastricht

shavu'ot,

  • Corona Discrimineert Niet

     

    A9Rn21qz1 y5znys nzo

     

    Het Jodendom kent vele wetten. Maar er is één wet die opvallend genoeg niet bestaat en dat is een verbod op depressiviteit. Uiteraard doel ik niet op depressiviteit als ziekte. Als iemand depressief is doordat er iets niet goed functioneert in de hersenen of hij is getraumatiseerd vanwege een posttraumatisch stresssyndroom, daarover heb ik het niet. Wat ik bedoel is dat er mensen zijn die alles zwart zien, alles negatief bekijken, in alles de nadelen zien en geen oog willen hebben voor de voordelen. Altijd het negatieve belichten.

    Waarom bestaat er geen wet die dat verbiedt? En het antwoord op die vraag luidt: depressief zijn is geen overtreding, maar het staat als het ware hoger dan een gewoon verbod. Het leidt tot de grootste overtredingen. Je blik richten op alles wat verkeerd kan gaan, uitsluitend oog hebben voor de bijwerkingen die in de bijsluiter van het medicijn staan en vergeten dat het medicijn primair bedoeld is voor de genezing. Zo’n levensvisie is niet slechts één enkele overtreding, maar is de bron van heel veel narigheid in het leven.

    Laatst schreef ik over een koorddanser. U weet wel, zo’n waaghals die met een lange stok in zijn hand over een koord loopt dat tussen twee hoge torenflats is gespannen. Zo’n koorddanser moet niet uitsluitend naar boven kijken en gewoon op Boven, de Eeuwige, vertrouwen. Zo van: het zal wel goed komen. Als ik ziek ben, dan is dat de Wil van G’d en dus leg ik me daarbij neer. Ik ga niet naar de dokter en ik weiger medicatie.

    Maar uitsluitend de blik naar beneden en voortdurend de afgrond inkijken, ook dat is niet goed. Er moet een middenweg zijn, een balans tussen Boven en beneden, anders zal de koorddanser de overkant echt niet bereiken.

    Ieder mens is een koorddanser. Voortdurend moeten wij een midden vinden tussen onze blik op Boven, de Eeuwige, en het besef dat er een afgrond onder ons ligt.Vertrouwen dat alles goed komt, een positieve opstelling,is prima.Maar tegelijkertijd mogen wij absoluut de realiteit niet uit het oog verliezen, een soort kop-in-het-zand-steken mentaliteit.

    Het leven is als een operatie. Er is iets voor, er is iets na. Maar wij zijn slechts getuige van de operatie, het leven op deze aarde. En wat ervoor was en hetgeen erna zal zijn,onttrekt zich aan ons gezichtsveld. Soms is die operatie erg pijnlijk, soms valt het mee. Soms is die operatie langdurig en soms maar heel kort: Maar er is iets voor en er is iets na. En hoe rustiger men zich houdt tijdens de operatie, des te meer is die operatie draaglijk.

    Meer dan ooit voelen we allen dat we een operatie ondergaan. Is dit een straf? Een beloning? Zinvol? Zinloos? Het is altijd goed om jezelf een spiegel voor te houden: hoe kan ik mezelf verbeteren? Hoe kan ik meer doen voor mijn naasten, voor de samenleving in haar volle breedte? Maar jezelf vastroesten in schuldgevoelens, jezelf storten in een depressieve toestand, dat nooit! We moeten ervan doordrongen zij dat we het leven eigenlijk niet kunnen vatten.

    Ivdoe et Hashem besimcha – Dien G’dmet vreugde. Kan dat? Is dat denkbaar?Er wordt een parabel gebracht van twee sterke stoere kerels. Beiden staan ze onderaan een berg. Beiden hebben een lege jute zak over hun schouders. De wedstrijd kan beginnen. Het startschot wordt gegeven en beiden moeten de berg beklimmen en al klimmend hun jute zak vullen met keien.

    Na drie uur hebben ze beiden evenveel keien in hun zak, ze zijn beiden even hoog geklommen. Maar de een is lijkbleek, hij kan nauwelijks nog verder en de ander loopt vrolijk te zingen: de paden op, de lanen in, vooruit met flinke pas.......

    Hoe kan het dat de een gebukt gaat onder de last en de ander kennelijk de zwaarte niet voelt. Beiden even gezond en even sterk. Beiden evenveel keien in hun zak. Degene die niet meer kan, denkt dat hij kilo’s domme keien torst. Naarmate hij meer keien verzamelt, wordt het hem al zwaarder en zwaarder. Maar zijn makker weet: het zijn niet zomaar keien! Het zijn edelstenen, diamanten! En naarmate hij meer diamanten in zijn zak krijgt,wordt het hem al lichter en lichter.

    Hoe kijk ik persoonlijk aan tegen hetgeen ik te verstouwen krijg in mijn leven? Juist doordat ik in deze coronaperiode zoveel mensen bel, leer ik heel veel. Mensen in situaties die veel en veel lastiger zijn dan de mijne, zien vaak hun last als een diamant. Ik leer van hun kracht en zelfbeheersing. Zij houden mij een spiegel voor. En dat is nu precies de kern van het Jodendom: van ieder ander iets leren en de last niet als een last ervaren.Maar tegelijkertijd: alertheid!

    Alertheid ook vanwege het opkomend antisemitisme, dat nog verre van verdwenen is. Dat verhaal van die stoere bergbeklimmers vertelde ik recentelijk aan een groep niet-joodse mensen. Een van de aanwezigen riep enthousiast uit: een typisch Joodse vergelijking, want er komen diamanten in voor. Ze bedoelde er niets kwaads mee, maar toch........

    Maar ook natuurlijk alertheid t.a.v. de regels die ons fysiek moeten beschermen tegen het kwaadaardige virus. Als we weer naar sjoel kunnen gaan, naar de kerk of de moskee, dan niet ten prooi vallen aan religieuze losbandigheid en denken dat uiteindelijk alles van Boven komt. Want als die koorddanser alleen zijn blik op Boven heeft gericht, loopt het niet goed af!

    Sjawoe’ot, het Wekenfeest. Het Joodse Volk stond als een hechte eenheid bij de berg Sinai om de Tien Geboden en alle daaraan gekoppelde wetten en gebruiken, de totaliteit van het Jodendom, te ontvangen. Zij zagen G’d. Er was iets gemeenschappelijks en dat bracht ze samen. Er heerste volstrekte eensgezindheid. Voor verdeeldheid was geen plaats.

    In deze corona periode heeft niet alleen het Joodse Volk iets gemeenschappelijks, maar de hele mensheid deelt iets, een gemeenschappelijke vijand. Van die vijand moeten we ons zien te bevrijden, zo spoedig mogelijk. Maar ondertussen is hij er wel voor iedereen zonder enige vorm van discriminatie.

    Een oude orthodoxe Jood ontmoet een losbandige,brutale en hooghartige jongeman, die duidelijk zijn minachting kenbaar maakt voor al dat riekt naar religie. ‘Van mijn leermeesters heb ik geleerd’, zo sprak de oude man rustig en bedaard, ‘dat alle Joden gelijk zijn:jong en oud, vroom en vrij’. De jongeman wilde weten wie die leermeesters dan wel waren, waarop de orthodoxe man antwoordde: ‘De beulen van Auschwitz: voor hen waren alle Joden gelijk’.

    Voor Corona zijn niet alleen alle Joden gelijk, maar alle mensen, ongeacht ras, afkomst, leeftijd, nationaliteit, geloof, paspoort of politieke gezindheid. Laten we bidden dat die vijand, spoedig in onze dagen, volledig verslagen zal worden, maar dat de eenheid die het virus toonde, voor altijd zal blijven en dat de eeuwige Sjalom ons aller deel zal zijn.Nog vele jaren in gezondheid en voorspoed!

    Binyomin Jacobs, opperrabbijn

    Sjawoe’ot 5780

     

     

     

    Inter Provinciaal Opper Rabbinaat

    Het Rabbinaat omvat: Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel, Gelderland, Flevoland, Noord-Holland(m.u.v. Amsterdam), Utrecht, Zeeland, Noord-Brabant, Limburg

     
  • Het Wekenfeest – Sjawoe’ot

    Na de eerste tekenen van de op handen zijnde geboorte van het joodse volk, bij de Uittocht uit Egypte, kwamen er negenenveertig dagen van weeën, de Omertijd. Dit zijn dagen van zelfreflectie om vervolgens bij de berg Sinai, op Sjawoe’ot, echt op deze wereld te zijn als nieuwgeboren.

    Pesach heeft drie namen: 1/ het feest van de matzes, 2/ de tijd van onze bevrijding, 3/ het Overschrijdingsfeest.

    De Joden hadden de vele en ontzagwekkende openbaringen van G’d aanschouwd, voor en tijdens de Uittocht en daardoor waren ze perplex en overrompeld. Ze zagen en voelden zichzelf niet meer. Dat is de matze, niet gerezen, gespeend van iedere vorm van hoogmoed en gevoel van ego. Sidderend en vol ontzag ontvluchtten ze de Egyptische slavernij. Maar het ontvluchten van de slavernij heeft henzelf niet tot andere en betere mensen gemaakt.

    In de Omertijd moet er een diepgaande en grondige zelfreflectie plaatsvinden. In deze dagen nemen we onszelf onder de Joodse loep. We stellen ons open voor verandering en worden gelijk een lege fles waarin een veelheid aan water kan worden opgenomen. We bevrijden onszelf. En daarna, op Sjawoe’ot, komen we bij de berg Sinai en overschrijden als het ware de reguliere menselijke opstelling en we verbinden ons met G’d, een grensoverschrijdende Grootheid, die ons losrukt van materiële en egoïstische motivatie.

    Staat u mij toe een vertaalslag te maken naar de actualiteit: we worden royaal uitgescholden. Antisemitisme is helaas rijkelijk aanwezig, groeit en bloeit. Waar gaat dit naar toe? Hoe lang mogen we nog wachten tot de Joodse bom barst? Antisemitische koren bij voetbal, naschelden op straat, synagogen en andere Joodse gebouwen worden bewaakt! Bij bijeenkomsten die publiekelijk toegankelijk zijn, is extra beveiliging aanwezig. Helpt dit? Lost dit iets op? Mijn persoonlijke visie is dat het geweldig is dat de Joodse Gemeenschap met zoveel zorg wordt omgeven door lokale en landelijke Overheid. Maar lost bewaking tegen antisemitische aanvallen en denkbeelden iets op? Is bewaking niet meer dan symptoom bestrijding?

    Opvoeding, educatie, onderwijs……

    Hier spelen drie elementen: de leerling zal zich in eerste instantie volledig moeten wegcijferen en zich vol ontzag tegenover zijn leraar of zijn ouders dienen op te stellen. Maar daarna zal hij als een lege fles ontvankelijk moeten worden door zijn eigen visie even aan de kant te zetten om de nieuwe wetenswaardigheden tot zich te nemen. In zijn fles zullen geen resten mogen zitten die de opname verstoren en er zal dus een goede en volledige wasbeurt moeten plaatsvinden.

    Bij de berg Sinai, op Sjawoe’ot, wordt het reguliere denken overschreden en de weet dat er een Hogere Macht is dringt tot ons door. De Hogere Macht die neerdaalt vanuit de Hogere regionen laat de mens het relatieve van het aardse bestaan duidelijk zien en beseffen.

    Er zijn discussies gaande over de vraag of het toelaatbaar is dat er in ons Nederland anno 2018 op bepaalde scholen geen onderricht wordt gegeven over de Tweede Wereldoorlog en over de Duitse Bezetting. Maar zelfs als onder dwang van de inspectie de Tweede Wereldoorlog wel wordt onderwezen…….Zal het effect hebben?

    Gelijk bij de Uittocht uit Egypte zal er eerst bij de leerling een vorm van onderdanigheid moeten heersen. Een diepgaand ontzag voor de leraar of voor wat in WO II heeft kunnen plaatsvinden. De leraar zal dat ontzag moeten kweken bij de leerling. Pas als de leerling op het matze-niveau is beland en zijn ego heeft weten te verbannen, dan pas is hij in staat om, gelijk een lege fles, gevuld te worden en in zich op te nemen. Een periode van Omertelling zal de leerling moeten doorstaan. Wilde gedachten van superioriteit zullen moeten worden weggepoetst. Hij zal zichzelf moeten bevrijden van negatieve antigevoelens en van dromen van superioriteit. Maar dan nog zijn we er niet.

    Het stadium van het Overschrijdingsfeest, de letterlijke vertaling van Pesach, is het laatste en belangrijkste stadium voor de leerling. Hoe we ook zullen pogen hem op te voeden, het juiste onderwijsmateriaal aan te reiken en les te geven: alleen het overschrijden en de weet dat niet de ratio of de trend de (af)god is, maar de Eeuwige, kan onze jeugd de goede kant opdrijven. Zolang er in miljoenen schoolboekjes haat wordt gekweekt en de kinderen dus misvormd worden, zolang de leraar of de ouder weliswaar aangeeft hoe het hoort, maar niet vanuit de Eeuwige en met gedrevenheid spreekt, zolang door de leerkracht de WO II wordt verkondigd vanuit eigen redeneringen of uit angst voor boze ouders, wordt er water in een vuile fles gegoten. Het wellicht zuivere water, wordt vertroebeld en het kind van nu, de volwassene van morgen, verandert niet, maar blijft koppig vasthouden aan het eigen gelijk dat die WO II er niet was of indien wel, niet zo een ramp als door de docent wordt beweerd…….

    De volwassene van morgen, zal eerst het matze niveau moeten bereiken. Vol schaamte en ontzag zichzelf wegcijferen. En dan keihard aan zichzelf werken om zichzelf te bevrijden van verkeerde zienswijzen, van aperte leugens en van opruiende geschiedvervalsing. Pas dan moet en kan geluisterd worden naar het Woord van de Eeuwige, als een zuivere bron van inspiratie.

    We overschrijden visies en gedachtewerelden die als verderfelijke afgoden onze jongeren de verkeerde kant opjagen. Op Sjawoe’ot heeft de hele wereld de Eeuwige zien spreken: Ik ben de Eeuwige jullie G’d. Gij zult geen afgoden dienen…. Geen ontucht….Geen diefstal……Gij zult niet doden!

    Ik hoop innig dat de wereld deze oproep wil horen, maar heb er een hard hoofd in, helaas………!

     

    Binyomin Jacobs, opperrabbijn

     

     

    Sjawoe’ot 5778

  • Moses and Aharon

    We can define the the seven weeks between Pesach and Shavuot as the period of the birth of the Jewish People. Till the exodus from Egypt people the precursors of the Jews, They became a People after the exodus on the 50st day, to be exact, when the Jews received from G'D the Torah and the tradition, the written and the oral Torah at Mount Sinai.

     

    Normally the most important common denominator of a people is the land of residence. We are Dutch because we all live in the Netherlands. The position of the Jewish people is a different one. Our feature of union is Torah, Judaism. That is why today Israel calls itself the Jewish. In the Balfour Declaration Israel is also associated  to the Jews who live elsewhere may have never been in Israel nor ever had any plans to to go there.

    Who provided support to the birth of Jewish Nation? The great leader Moses. He went to Mount Sinai, The assumed the leadership over the Exodus and the Torah got his name – de Torah of Moses - תורת משה- and from פרקי אבות- the Sayings of the Fathers- we learn: משה קבל תורה מסיניWhat is Torah? Everything received by Moses on Mount Sinai from G’d.

     

     

    Nevertheless we see many times that Moses' brother Aharon, the High Priest appeared! Why is does a dual leadership exist during the exodus from Egypt, during the birth of the Jewish people?

    The simple explanation is that Moses was not very elonquent and that therefore Aharon became his spokesman. But G’d being the creator of everything he could have cured the speech impediment of Moses. So the question remains: Why were there two leaders, Moses and Aharon,  during the exodus form Egypt?

     

    We learn form the Talmud: Do not settle in the town where Asha, a Jewish Scholar, is the leader. What does that mean? Do I have to live in a town which is in the hands of an am ha’arets, an ignoramus, a fool? The Talmud answers immediately: when the mayor is a great scholar, he will probably not pay any attention for what is going on, for the petty sorrows of his community members, because he reasons too much from a theoretical point of view, without taking account of daily practice.

     

    G’d followed Torah and he created the world.The Torah is the blueprint of the Creation. Moses is the man of Torah, the G’dly and perfect theory. He look at the world form Torah and Tradition and instructed how it should be.

    Aharon was on the contrary a practical man. He lived among men and had a keen eye for their personal problems. He was always looking for answers that complied with Law but at the same time were adapted to the more specific needs: Jewish tailor-made law!

    We are not supposed to live in a town where the leader is a great scholar, a theorist. A leader should not look at society from an idealistic and theoretical point of view alone, but he should have an eye for the limitations harsh reality brings us. We expect solutions inside the framework of the Jewish Law, Biblical possibilities and taking account all kind of risks…….

    Whether we are talking about a rabbi or any other spiritual leader of whatever denomination or an administrator, they must take care of society from the de Moses – Aharon approach, know what should be and at the same time to be able to translate the norm to daily practice in kosher way. That is leadership!

    This obligation given by G’d, is valid for all people on G’ds earth. The commandment to judge is on of the seven Noachidic Laws, that apply to the whole of Mankind.

     

    Now Yo might think that you are not a judge or a leader. 

    Wrong! Everybody is a leader from time to time, as a parent as the oldest child, as a chief of a department as a teacher or a member of parliament....

    How wonderful would society be when especially Members of Parliament, or better politicians in general will learn from this universal lesson.

     

    Chief Rabbi Binyomin Jacobs,

     

    Ijar / Siwan 5778

  • Mozes en Aharon

    De zeven weken tussen Pesach en het Wekenfeest, kunnen we het best omschrijven als de periode van de geboorte van het Joodse Volk. Tot de Uittocht uit Egypte was er sprake van de voorlopers van de Joden, maar het volk werd pas echt een volk na de Uittocht. Om precies te zijn: op de 50ste dag, wanneer de Joden bij de berg Sinai de Thora en de Traditie, de Schriftelijke en de Mondelinge Leer, van G’d ontvangen.

    Gewoonlijk is het kenmerk van een volk het gemeenschappelijke land van inwoning. Wij Nederlanders zijn Nederlanders omdat wij allen in Nederland woonachtig zijn. Bij het Joodse Volk ligt dat echter anders. Ons bindmiddel is de Thora, het Jodendom. Daarom noemt het huidige Israël zich: de Joodse Staat. En in de Balfour Declaration wordt het land Israël ook gekoppeld aan de Joden die elders in de wereld wonen en wellicht nog nooit in Israël waren geweest of plannen in die richting hadden.

    Wie heeft dit proces van de geboorte van het Joodse volk begeleid? De grote leider Mozes. Hij ging de berg Sinai op, hij had de leiding bij de Uittocht en de Thora is naar hem vernoemd – de Thora van Mozes-תורת משה- en in de פרקי אבות- de Spreuken der Vaderen- lernen wij: משה קבל תורה מסיניWat is Thora? Alles wat Mozes op de berg Sinai van G’d heeft ontvangen.

    En toch zien we vele keren de broer van Mozes, Aharon de Hoge Priester, ten tonele verschijnen! Waarom is er bij de Uittocht uit Egypte, bij de geboorte van het Joodse Volk, sprake van een gecombineerd duo leiderschap?

    De eenvoudige verklaring luidt dat Mozes niet zo welbespraakt was en daarom werd Aharon zijn woordvoerder. Maar gelijk G’d de Schepper is van alles, zo had Hij zonder meer ook het spraakgebrek van Mozes kunnen verhelpen en blijft dus de vraag open: waarom bij de Uittocht uit Egypte zowel Mozes alsook Aharon als de leiders?

    De Talmoed vertelt ons: ga niet wonen in een stad waar de leider Asja is, een Joods Geleerde. Wat wordt hiermee bedoeld? Moet ik soms in een stad gaan wonen waar de leiding in handen is van een am ha’arets, een onwetende, een sukkel? De Talmoed geeft ter plekke het antwoord: als de burgemeester een groot geleerde is, dan zal hij naar alle waarschijnlijkheid geen oog hebben voor al wat zich afspeelt, voor de kleine besognes en de individuele problematiek van zijn onderdanen, omdat hij teveel denkt, redeneert en kijkt vanuit de theorie. Hij bekijkt de wereld vanuit het ideaalbeeld, zonder oog te hebben voor de praktijk, die vaak heel anders uitpakt dan de hoogstaande theorie.

    G’d keek in de Thora en Hij schiep de wereld. De Thora was de bouwtekening van de Schepping. Mozes was de man van de Thora, van de G’ddelijke en perfecte theorie. Vanuit het systeem van Thora en Traditie bekeek hij de aarde en gaf aan en zag hoe het behoort te zijn.

    Aharon echter was de man van de praktijk. Hij bevond zich tussen de mensen en had oog voor hun persoonlijke problemen. Vanuit die positie keek hij naar de Thora, steeds op zoek naar antwoorden die in overeenstemming waren met de Joodse wet, maar die tegelijkertijd aansloten bij de specifieke behoeften: Joods juridisch maatwerk!

    Wij mogen niet wonen in een stad waarvan de leider een groot geleerde, een theoreticus, is. Een leider hoort niet alleen vanuit de ideaal theorie de samenleving te bekijken, maar hij moet ook oog hebben voor de beperkingen die de harde realiteit vaak met zich meebrengt. We verwachten van hem oplossingen binnen het kader van Joodse wetgeving, de Bijbelse mogelijkheden, en steeds rekening houdend met…….

    Of het een rabbijn, een geestelijke van een andere denominatie betreft, of een bestuurder. Allen moeten vanuit de Mozes – Aharon-benadering zich inzetten voor de gemeenschap. Weten hoe het idealiter behoort te zijn en tegelijkertijd koosjere, door G’d geoorloofde, vertaalslagen maken naar de praktijk van alledag: dat is leiderschap!

    En die verplichting, van G’d afkomstig, geldt voor alle volkeren van G’ds aarde. Het gebod om recht te spreken (en niet krom) is namelijk een van de zeven Noachidische wetten die voor de gehele mensheid gelden.

    Maar misschien denkt u dat u geen rechter bent of geen leider?

    Mis! Want Ieder mens is wel op de een of andere manier een leider: als ouder van een gezin, als oudste kind thuis, als chef van een afdeling, als leraar voor de klas of als lid van de Tweede Kamer……

    Wat zou de samenleving er toch anders en mooier uitzien als met name Kamerleden, of beter gezegd politici in het algemeen, deze universele les tot zich zouden nemen………….

    Binyomin Jacobs, Opperrabbijn

    Ijar / Siwan 5778