Joods Maastricht

Website van de Joodse Gemeente Maastricht

Opperrabbijn hoopt op meer contact met christenen: "Jodenhaat is een muterend virus"

03 september 2021 door Jeffrey Schipper – www.cip.nl

 

“Als een christen mij wil bekeren, begrijp ik dat. Maar er zit een geschiedenis van vervolging,
brandstapels en moorden aan vast. Dat is niet te negeren”, vertelde opperrabbijn Binyomin
Jacobs woensdagmorgen tijdens een appèlbijeenkomst over Israël. Christenen en Joden dachten
samen hardop na hoe zij gezamenlijk een vuist kunnen maken tegen de opkomst van
antisemitisme. Jacobs deelde in de Christelijke Hogeschool Ede een indringende boodschap.

 

De opperrabbijn wijst op deze recente campagne van de Bond tegen vloeken. Door heel
Nederland waren er in juli posters te zien met de woorden Jezus, God, jood en kanker vergezeld
van foto’s van mensen die gekwetst zijn door deze woorden. Onder andere opperrabbijn Jacobs
was op de posters te zien. “Toen ik werd gevraagd om mee te doen had ik er in eerste instantie
moeite mee”, maakt hij duidelijk. “De ‘stichter’ van het christendom ligt nogal gevoelig in het
jodendom”, zegt Jacobs verwijzend naar de kruistochten en andere gruweldaden uit het verleden.

 

Op zoek naar overeenkomsten


“En toch heb ik bewust besloten om wel mee te doen. De christelijke en joodse wereld hebben
verschillen, maar ook een heleboel gemeen. Het is van vitaal belang om antisemitisme te
bestrijden, onze religies overeind te houden en de aanwezigheid van de Eeuwige te verkondigen.
De nieuwe godsdienst – het secularisme – mogen we gezamenlijk bestrijden. Om ervoor te

zorgen dat God niet uit de samenleving en het onderwijs verdwijnt heb ik dan ook ervoor
gekozen om wél aan de campagne van de Bond tegen vloeken mee te doen. Laten we als Joden
en christenen eerst kijken wat we gemeen hebben, en pas als we daarmee klaar zijn naar de
verschillen.”

 

“Toen ik naar Nederland kwam had ik niet durven dromen over hechte vriendschappen met
christenen.” Tegen zijn verwachtingen in, heeft de opperrabbijn in de loop der jaren hechte
vriendschappen in christelijk Nederland opgebouwd. “En die koester ik. Die vriendengroep
wordt steeds groter. Nog steeds zijn er christelijke groepen die er niet aan meedoen. Dat is de
hoofdreden dat ik hier sta is die vriendschap uitbreiden. Dat hebben de Joodse én christelijke
gemeenschappen nodig: samen strijden tegen die nieuwe godsdienst die soms zeer fanatiek kan
zijn: de secularisatie. Want ook in de kerken loopt het ledental terug en dat is niet goed!”

 

Antisemitisch verleden Nederland


In het buitenland merkt Jacobs op dat niet iedereen een realistisch beeld van het antisemitische
verleden van Nederland heeft. “Omdat ik Nederland ben, word ik in het buitenland bijna
doodgeknuffeld. Men weet niet dat Nederland het hoogste percentage omgebrachte Joden kende
van Europa. Veel mensen verwijzen naar Anne Frank. Om haar heen is een legendevorming
ontstaan, waardoor onbewust verkeerde informatie wordt doorgegeven. Als we kijken naar het
grote verhaal, waren er verdraaid weinig Joden in Nederland ondergedoken. Vijf procent van de
Nederlandse bevolking kwam in verzet. De overgrote meerderheid laat zich beïnvloeden en kiest
voor de gemakkelijkste weg. Wat doen we om die kudde de goede kant op te laten gaan?

 

Een aantal jaar geleden zond de omroep RKK het begin van het christendom uit in een tv-serie.
De geschiedenis werd op een prachtige manier uitgebeeld, op één klein detail na. Op een
afbeelding met een grote zandloper kwamen Joden voor. Ze keken erg boos en hadden allemaal
grote, lange neuzen. Dit was niet de boodschap die de makers van het programma wilden
uitzenden, maar had wel invloed op het programma. Samen met een bevriende predikant ben ik
op de tv-makers afgestapt. Ze zijn geschrokken en begrepen welke invloed dit kan hebben op de
vorming van kijkers. Uiteindelijk hebben ze de tv-serie volledige anders ingericht. Alertheid is
dus nodig!”

 

Christendom niet onschuldig


Om duidelijk te maken hoe er onder Joden over christenen wordt gedacht, verwijst de
opperrabbijn naar zijn reizen met Christenen voor Israël naar Oekraïne. Jacobs: "De rabbijnen in
dat land willen geen contact met christenen, vanwege het antisemitische verleden van het
christendom. Ik ben een ‘koppelaar’ en leg uit dat niet alle christenen zo zijn. Zo ontstaan mooie
contacten. In Joodse kring is veel geleden onder antisemitisme vanuit het christendom. Het heeft
geleid tot excessen. Wat doen we eraan? Onderwijzen we onze kinderen om uit te leggen wat er
in het verleden verkeerd is gegaan en welke bijeffecten zijn ontstaan vanuit het christendom?

 

Er moet vermeld worden dat dominee Leendert Overduin veel Joden heeft gered. Dat laat zien
dat er christenen waren die ondanks alles in verzet kwamen en niet kozen voor de makkelijkste
weg. Maar vertel dan ook dat er in de kerk dingen helemaal verkeerd zijn gegaan.” Jacobs vertelt
over een 80-jarige Joodse vrouw die hij deze week ontmoette. Ze is opgevoed met de ontkenning
van het joods-zijn: ‘We zijn niet Joods.’ Maar op een gegeven moment werd haar duidelijk dat

ze Joods is. Op haar katholieke school werd gebeden dat ook anderen het ware licht zouden
mogen zien. Dan stond iedereen op. En als er werd gebeden dat ook de Joden tot inkeer zouden
mogen komen, ging iedereen zitten en werd er naar haar gekeken. Zoiets heeft gevolgen voor
haar en al die andere klasgenoten die op zulke momenten gevormd zijn voor de toekomst.”

 

“Antisemitisme is een muterend virus”, vervolgt de spreker. “In de tijd van de kruistochten
hadden we Jezus vermoord, in de middeleeuwen hebben we de pest veroorzaakt, mijn ouders
hadden het verkeerde ras en nu ben ik een zionist.” Jacobs hoeft niet ver in het Nederlandse
archief te duiken om antisemitisme aan te wijzen. “Vorig jaar werd door de VN een resolutie
aangenomen waarin Israël is veroordeeld omdat Palestijnen hun vrouwen niet netjes behandelen.
Ik hoef geen krant te lezen of tv te kijken om te weten als het in Israël uit de hand loopt. Dat
weet ik op het moment dat de politie vaker om mijn huis heenrijdt. Daar ben ik dankbaar voor,
maar is te zot voor woorden dat dit anno 2021 gebeurt. Wat doen we eraan? Op school zou op
z’n minst verteld moeten worden wat er in de Tweede Wereldoorlog is misgegaan, ook vanuit de
kerken.”

 

Bekeringsdrang helpt niet


"Een paar jaar geleden was de vorige opperrabbijn van Israël op bezoek in ons land. In
Maastricht spraken we met geestelijken uit de Rooms-Katholieke Kerk over samenwerking en
begrip voor elkaar. Op zoek naar de overeenkomsten. Wat was de inbreng van de aanwezige
bisschop? ‘We hebben een prima voorbeeld dat laat zien hoe joden en christenen samen kunnen
werken’, verwijzend naar Edith Stein, een joods meisje dat het klooster is ingegaan en gedood
omdat ze Joods is. Door dit voorbeeld te noemen, snapte de bisschop niet dat hij mij kwetste. Dit
is geen voorbeeld van samenwerking, maar van bekering. Die drang tot bekering ligt niet goed in
Joodse kring. Als je mij wilt bekeren, begrijp ik dat. Maar er zit een geschiedenis van vervolging,
brandstapels en moorden aan vast. Dat is niet te negeren. Het is van vitaal belang dat ook dit op
scholen wordt besproken.

 

In het gros van de Joodse wereld wordt niet begrepen dat ik als rabbijn spreek voor een groep
dominees. Ik begrijp dat ze het niet begrijpen, want dat heeft een voorgeschiedenis. Ik heb me uit
die geschiedenis kunnen losrukken. Een tijdje geleden is mij gevraagd om zitting te nemen in een
comité van Joden, christenen en moslims. Er was een probleem: de christenen hadden wat moeite
met mij. Mijn contact met Christenen voor Israël was te hecht. Dat ik met christenen contact heb
omwille van het land Israël werd een blokkade om niet deel te kunnen uitmaken van die
groepering. Daar schrok ik van, maar is wel de realiteit.”

 

Opnieuw benadrukt de opperrabbijn het belang van onderwijs op christelijke scholen over
antisemitisme en antizionisme. “Laten we samen strijden voor de aanwezigheid van de Eeuwige
in onze samenleving”, sluit Jacobs af.

 

In oktober 2020 hebben vertegenwoordigers van diverse kerkverbanden op de Israëlische
ambassade in Den Haag schuld beleden voor de nalatigheid van de kerken ten opzichte van
Joden voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog. Nu het antisemitisme helaas weer toeneemt
komt de terechte vraag vanuit Joodse en Israëlische hoek, welke houding de kerken aan het
begin van de 21eeuw kiezen. Ook de kerken, het christelijk onderwijs en christelijke politici

worstelen met deze vraag. Om deze reden werd woensdag een bijeenkomst aan de Christelijke
Hogeschool Ede georganiseerd. Opperrabbijn Jacobs was één van de sprekers.